Arbeitskreis für die Erfassung, Erschließung und Erhaltung historischer Bucheinbände (Grupa Robocza ds. Rejestracji, Udostępniania i Zachowania Historycznych Opraw Książkowych), w skrócie: AEB, została założona w Lipsku w 1996 roku i zrzesza środowisko niemieckich badaczy introligatorstwa. Od trzydziestu lat zajmuje się podnoszeniem rangi badań introligatorskich oraz promowaniem współpracy i tworzenia sieci kontaktów w Niemczech i za granicą między osobami i instytucjami zajmującymi się introligatorstwem, jego historią oraz rozwojem artystycznym i technicznym. AEB koncentruje się na wszystkich okresach i rodzajach opraw oraz wspiera projekty i grupy robocze w szerokiej gamie obszarów badawczych. AEB poświęca również wiele uwagi korekcie i uzupełnianiu istniejących repertoriów opraw zdobionych tłokami (stemplami) introligatorskimi, radełkami i plakietami. Prace te są dodatkowo wspierane przez bazę danych o oprawach, dostępną online (www.hist-einband.de). We współpracy z bibliotekami posiadającymi historyczne księgozbiory, grupa robocza organizuje coroczne międzynarodowe konferencje. Konferencje AEB skierowane są do uczestników z sektora biblioteczno-archiwalnego, księgoznawstwa i bibliotekoznawstwa, warsztatów konserwatorskich, introligatorskich i restauratorskich, a także bibliofilów-kolekcjonerów.
Oberlausitzische Bibliothek der Wissenschaften (Górnołużycka Biblioteka Nauk), w skrócie: OLB, w Goerlitz jest jednym z najważniejszych publicznych centrów zbiorów i informacji między Dreznem a Wrocławiem. Jej korzenie sięgają późnego średniowiecza, ale przede wszystkim fundacji bibliotecznej Johanna Gottlieba Milicha z 1726 roku oraz księgozbioru Oberlausitzische Gesellschaft der Wissenschaften (Górnołużyckiego Towarzystwa Nauk). Jej zbiory wspierają przede wszystkim badania naukowe, ale są również dostępne dla wszystkich osób prywatnych. Jako regionalna biblioteka naukowa na styku niemieckich i polskich badań historycznych, OLB gromadzi wiedzę o minionych epokach i bogactwo wspólnego dziedzictwa kulturowego, a także dokumentuje współczesne wydarzenia. Ponadto służy jako centrum komunikacji oraz wymiany informacji i wiedzy ponad granicami państwowymi.
Katedra Mediów Drukowanych i Cyfrowych w Instytucie Badań Informacji i Komunikacji UMK jest wiodącym w Polsce ośrodkiem badań i popularyzacji wiedzy o dawnych oprawach książkowych. Początki toruńskiej, akademickiej tegumentologii wiążą się z wybitnym badaczem książki w Prusach, prof. Januszem Tondelem (autorem m.in. wielu publikacji poświęconych oprawom ze słynnej Srebrnej Biblioteki w Królewcu). W ostatnich kilkunastu latach badania nad średniowiecznymi i nowożytnymi oprawami rozwinął dr hab. Arkadiusz Wagner, prof. UMK. Z jego inicjatywy od 2014 r. organizowane są Ogólnopolskie Konferencje Oprawoznawcze, w których uczestniczą polscy i zagraniczni badacze, bibliotekarze i archiwiści, konserwatorzy, muzealnicy oraz bibliofile. Owocem konferencji są m.in. tomy studiów, zawierające szerokie spektrum analiz tegumentologicznych, podejmowanych z rozmaitych perspektyw badawczych. Ważnym aspektem inicjatyw naukowych w IBIK UMK w kooperacji z innymi instytucjami jest też organizacja wystaw historycznych opraw, w tym ostatniej – monumentalnej wystawy opraw gotyckich ze zbiorów toruńskich.
© 2026 Waldemar Cieślak / UMK Toruń